.

معلم پای تخته داد میزد

صورتش از خشم گلگون بود

و دستانش به زیر پوششی از گرد پنهان بود

ولی آخر کلاسی‏ها،

لواشک بین خود تقسیم میکردند

وان یکی در گوشه‏ای دیگر جوانان را ورق میزد

برای آنکه بیخود های و هو میکرد و با آن شور بی‏پایان

تساوی‏های جبری را نشان میداد

با خطی خوانا، بروی تخته‏ای کز ظلمتی تاریک

غمگین بود

تساوی را چنین نوشت:یک با یک برابر است

از میان جمع شاگردان یکی برخاست،

همیشه یک نفر باید برخیزد…

به آرامی سخن سر داد:

تساوی اشتباهی فاحش و محض است

نگاه بچه‏ها ناگه به یکسو خیره گشت

و معلم مات برجا ماند

و او پرسید:اگر یک فرد انسان، واحد یک بود

آیا باز هم یک با یک برابر بود؟

سکوت مدهشی بود و سوال سخت.

معلم خشمگین فریاد زد آری برابر بود

و او با پوزخندی گفت:

اگر یک فرد انسان، واحد یک بود

آنکه زور و زر به دامن داشت بالا بود آنکه

قلبی پاک و دستی فاقد زر داشت پایین بود

اگر یک فرد انسان واحد یک بود

آنکه صورت نقره‏گون چو قرص مه میداشت بالا بود

وان سیه چرده که مینالید پایین بود؟

اگر یک فرد انسان واحد یک بود،

این تساوی زیر و رو میشد

حال میپرسم، یک اگر با یک برابر بود

نان و مال مفت‏خواران از کجا آماده میگردید؟

یا چه کس دیوار چین‏ها را بنا میکرد؟

یک اگر با یک برابر بود

پس که پشتش زیر بار فقر خم میشد؟

یا که زیر ضربت شلاق له میگشت؟

یک اگر با یک برابر بود

پس چه کس آزادگان را در قفس میکرد؟

معلم ناله آسا گفت:

بچه‏ها در جزوه‏های خویش بنویسید:

یک با یک برابر نیست…

خسرو گلسرخی

و به اين سان حكومت دكتر مصدق را ساقط كردند ـ آگوست، ماهی که در طول تاریخ در آن چند حادثه شوم در ایران روی داد

اگر تاريخ طولاني ميهن را مرور كنيم مي بينيم كه درایران ـ زمان وقوع بيشتر رويدادهاي شوم، ماه ميلادي آگوست (دهم امرداد تا نهم شهريور) بوده است كه سياهترين آنها تصرف ايران به دست اسكندر در آگوست 330 پيش از ميلاد، امضاء قرارداد تقسيم ايران به دو منطقه نفوذ ميان انگلستان و روسيه در 31 آگوست 1907، امضاي قرارداد وثوق الدوله با انگلستان معروف به قولنامه فروش ايران در 9 آگوست 1919، ورود نيروهاي نظامی انگلستان و شوروی به ايران در 25 آگوست 1941 و سپس اشغال نظامي آن به مدت چهار سال و بالاخره براندازي حكومت منتخب مردم در 19 آگوست 1953 (28 امرداد 1332، روزي چون امروز). براندازي 28 امرداد در عین حال ضربه بزرگي به دمكراسي در تاريخ دو هزار و ششصد ساله آن بشمار آورده شده است. انگلستان و آمریکا طرّاحان اصلی نقشه براندازی بشمار آورده شده اند.
خيابانهاي تهران از بامداد 27 امرداد تقريبا خلوت شده بود و اين، فرصت مناسبي به «كِرمپت روزولت» مأمور انجام طرح براندازي(موسوم به ajax) داده بود كه با كمك عوامل انگلستان و وابستگان داخلي و كساني كه با تغيير حكومت درهاي مقام، قدرت، پول و فرصتهاي ديگر را به روي خود باز مي كردند دست به اقدام بزند، و اين عوامل از طريق پخش قسمتي از پول نقدي را که دريافت کرده بودند ميان اوباش تهران و گروهي از چاقوكشان و باج خورهاي محله بدنام (شهرنو)، آنان را به خيابانها بياورند. عده اي از افسران نيروهاي مسلح ـ شاغل و بازنشسته ـ هم كه بسياري شان از پيش در ساختمان سفارت آمريكا پناهنده شده بودند به آنان پيوستند و بر ضد حكومت دكتر مصدق به تظاهرات پرداختند و دست به تخريب زدند و ساختمان چند روزنامه هوادار نخست وزير را آتش زدند.
در اين ميان عده اي از اين افراد و نيز گروهي از نظاميان به خانه دكتر مصدق در خيابان كاخ جنوبي (فلسطين) كه در عين حال دفتر كار او نيز بود حمله بردند كه از اين خانه دسته اي نظامي به رياست سرهنگ ممتاز (فرمانده تيپ کوهستاني) دفاع مي كرد. در اين محل، زد و خورد ميان طرفين ساعتها طول كشيد كه همراه با تلفات بود و اين امر فرصت خوبي براي دكتر مصدق و ساكنان خانه او و حاضران در آنجا فراهم آورد تا از طريق ديوار به منازل اطراف بروند.
سرانجام خانه تصرف و غارت شد و با انتقال سرلشكر فضل الله زاهدي ـ كه او را در يك تانك پنهان كرده بودند ـ به باغ بيسيم (راديو تهران واقع در چهار راه سيدخندان و محل كنوني وزارت پست و تلگراف كه آن زمان در خارج از شهر بود) و نطق او از راديو و پخش نامه نخست وزير شدنش، كودتا پيروز شد و .... دکتر مصدق قبلا زاهدي را بازنشسته کرده بود.
«كِرميت روزولت» رئيس دفتر «سيا» در خاورميانه كه قبلا با چرچيل نخست وزير وقت انگلستان ملاقات و در اين زمينه مذاکره كرده بود چند سال پيش در كتابي در توجيه عمل خود، نوشت كه اگر اين اقدام صورت نمي گرفت ايران تا كمونيست شدن فاصله اي نداشت و همه تدابير آمريکا براي محاصره و در قفس انداختن شوروي و کمونيسم نقش بر آب مي شد.
کرميت نوه تئودور روزولت رئيس جمهوري اسبق آمريکا بود که هشتم ژوئن سال 2000 در 84 سالگي درگذشت. وي کارشناس امور خاورميانه بود و در دفتر مطالعات استراتژيک آمريکا کار مي کرد که پس از تصويب قانون ايجاد «سيا» بيشتر وظايف و کارکنان آن از جمله کرميت (کيم ) به آن انتقال يافته بودند. کرميت پس از ملاقات با چرچيل که از بدو ملي شدن نفت ايران دولت آمريکا را براي مشارکت در براندازي حکومت دکتر مصدق زير فشار قرار داده بود سوم آگوست (16 روز پيش از 28 امرداد) وارد ايران شده بود و چند بار با شاه ملاقات کرده بود. از آنجا که انگلستان از ترسو و دو دل بودن شاه آگاهي قبلي داشت و اين موضوع را با مقامات آمريکايي در ميان گذارده بود شاپور ريپرتر ،ژنرال شوارتسکف (دوست شاه) و اشرف خواهر او در همين ماه به تهران فرستاده شده بودند تا وي را از هرگونه ترديد خارج سازند و نخست وزير شدن ژنرال زاهدي که در دوران جنگ جهاني دوم نزد انگليسي ها در فلسطين بود از سوي همين گروه به شاه پيشنهاد شده بود.

با دستگيري سرهنگ نصيري که مامور ابلاغ نخست وزيري زاهدي به دکتر مصدق بود و ريختن مردم به خيابانها به حمايت از مصدق، برنامه براندازي در آستانه شکست قرار گرفته بود که کرميت به شاه پيشنهاد خروج از کشور را داد و اصرار لوي هندرسون (سفير وقت آمريکا در تهران) به مصدق که اگر خيابانها را خلوت نکند کارکنان سفارت آمريکا را از تهران خارج خواهد ساخت و قبول آن از سوي مصدق، طرح آژاکس از شکست نجات يافت و حکومت دمکراتيک و ملّي دکتر مصدق برانداخته شد. طبق اسناد، پس از شکست ماموريت سرهنگ نصيري (بعدا سپهبد) در ابلاغ انتصاب نخست وزيري زاهدي به دکتر مصدق که آن را غير قانوني اعلام کرد و نصيري بازداشت شد، کرميت روزولت از پيروزي طرح (نهايتا و حتي در صورت اجرا) مايوس شد و اين موضوع را به واشنگتن و شعبه سازمان جاسوسي انگلستان در قبرس اطلاع داد و اين بار، اين عوامل انگلستان در تهران بودند که به دستور سازمان جاسوسي اين کشور وسيعا وارد عمل شدند و طرح آژاکس را نجات دادند. يکي از کارهاي عوامل انگلستان راه انداختن دسته هاي بدل (دروغين) توده اي در خيابانها و آتش زدن محل کسب و کار مردم عادي و کندن تابلو هاي نام خيابانها و ... به منظور تحريک مردم بر ضد کمونيسم و چپهاي طرفدار دکتر مصدق بود.
نوشته اند که پس از بازگشت شاه به قدرت، در ملاقاتي با کِرميت روزولت به وي گفته بود که تاج و تخت خود را مديون او و ارتش مي داند. روزولت در سال 1958 از عضويت «سيا» کناره گيري کرد و وارد امور و معاملات نفت شد! و بارها به خاور ميانه سفر کرد.
با وجود اين كه گفته شده كه اسناد «سيا» در اين زمينه مفقود شده است! درباره اين رويداد كه مسير تاريخ ايران و سرنوشت ايرانيان را تغيير داد كتاب هاي متعدد به زبان هاي مختلف نوشته شده و در دسترس است. اين نوشته ها به نقش پول و تطميع در براندازي ها اشاره مي کنند که اين عامل در براندازي دولت دکتر مصدق نيز موثر بود و بسياري از آنان که در اجراي توطئه براندازي 28 امرداد 1332 برضد دکتر مصدق اقدام کرده بودند قبلا پول گرفته بودند. از اين نوشته ها چنين بر مي آيد که نگراني انگلستان از ادامه حکومت دکتر مصدق از اين لحاظ بود که نه تنها دست غرب از منابع نفت کوتاه مي شد بلکه جنبش هاي ناسيوناليستي در کشورهايي که بعدا جهان سوم خوانده شدند گسترش مي يافت و به آقايي اروپاييان که پس از سفر کلمبوس به قاره آمريکا و سفر دريايي آلبوکرک به هند آغاز شده بود پايان مي يافت و جمهوري شدن مصر نمونه آن بود که بانيانش اعتراف کرده بودند که از جنبش دکتر مصدق الهام گرفته بودند. براي دولت آمريکا، در آن زمان محاصره شوروي و جلوگيري از گسترش کمونيسم در اولويت قرار داشت و مقامات انگليسي و در صدر آنان چرچيل مي کوشيدند که دائما دولت آمريکا را از کمونيست شدن ايران بترسانند و سرانجام موفق شدند. با وجود اين، بسياري از آمريکائيان از اين که دولتشان کمک به براندازي يک دولت دمکراتيک و منتخب مردم کرد خرسند نبوده اند و نمي خواهند آن را به ياد آورند. بانو آلبرايت وزير امور خارجه دهه 1990 آمريکا (دولت بيل کلينتون) از رويداد براندازي دولت مصدق ابراز تاسف کرد.

فاجعه حريق سينماي ركس آبادان در سال انقلاب
28 امرداد 1357 ((19 آگوست 1978)، در ساعات شب سينما ركس شهر آبادان آتش گرفت و بيش از نيمي از تماشاگران فيلم (طبق گزارشهاي روز بعد مطبوعات تهران 400 تا 600 تن) كشته شدند. در لحظه وقوع حريق که «عمدي» تشخيص داده شد و بعدا يک توطئه معرفي گرديد، بيش از هفتصد تن در حال تماشاي فيلم سينمايي بودند. علت سنگين بودند تلفات، قفل بودن درهاي خروجي (در زمان وقوع حريق) اعلام شده بود. هنوز جزئيات عمل و عامل يا عاملين اين حريق كه باعث تسريع در تغيير مقامهاي بالاي دولتي، تشديد فعاليتهاي انقلابي و تضعيف هرچه بيشتر نظام وقت و [به اظهار برخي] قطع اجراي طرحهاي تازه شاه براي حفظ نظام سلطنتي شد به درستي روشن و اعلام نشده است. يک هفته پس از اين حادثه که ايرانيان را سخت متاثر ساخته بود نخست وزير وقت تغيير کرد و ....